Vì sao mẹ ít sữa, mất sữa? – Hiểu cơ chế hormon Prolactin & Oxytocin để nuôi con bằng sữa mẹ nhẹ nhàng hơn

Các mẹ thân mến,
Nếu từng trải qua cảm giác con khóc mà ngực trống rỗng, vắt mãi chẳng ra giọt sữa nào, hay ngực căng đau mà sữa không chảy, thì mẹ hiểu cảm giác bất lực đó đến nhường nào.
Mẹ Kendy cũng từng như vậy – mất sữa, ít sữa, tắc tia đủ cả “combo” 3 lần sinh – và chính từ hành trình đó, mình mới hiểu sâu thật sự vì sao cơ thể mẹ “đóng sữa” hoặc “ngưng sữa”, dù con vẫn bú đều.

 1. Hai “nàng tiên” hormon tạo nên dòng sữa mẹ

Sữa mẹ không tự nhiên mà có — nó là kết quả của sự phối hợp giữa hai hormon chính:

• Prolactin – hormon tạo sữa:
  Khi con bú, đầu ti được kích thích → tuyến yên trong não mẹ tiết ra prolactin → tín hiệu này gửi xuống tuyến sữa để sản xuất sữa mới.
   Prolactin càng cao – lượng sữa càng nhiều.
   Nhưng chỉ tiết ra mạnh khi mẹ cho bú hoặc vắt thường xuyên, đúng kỹ thuật.
   
• Oxytocin – hormon phóng sữa (hay còn gọi là “hormon yêu thương”):
  Khi mẹ nghe tiếng con khóc, nhìn con, hay ôm con bú – oxytocin tiết ra, giúp co bóp các nang sữa, đẩy sữa ra ngoài.
   Oxytocin bị ảnh hưởng mạnh bởi cảm xúc của mẹ – lo lắng, stress, mất ngủ đều làm hormon này “tắt ngúm”, khiến sữa không chịu chảy dù ngực vẫn đầy.
   

 2. Vì sao mẹ dễ mất sữa, ít sữa?

Có 3 nhóm nguyên nhân chính:

(1) Sai nhịp bú – sai cách kích thích:

• Cho bú cách quãng quá lâu, dùng bình sớm khiến bé lười bú mẹ.
   
• Không vắt hoặc hút sữa đúng cách làm tuyến sữa “hiểu lầm” rằng con không cần sữa nữa → Prolactin giảm dần.
   

(2) Tắc tia sữa – sữa không thoát ra được:

• Ngực căng cứng, cục sữa đọng lại → sữa ứ trong nang, tuyến yên nhận tín hiệu “đủ sữa rồi” → giảm tiết prolactin → sữa ít dần.
   

(3) Stress, thiếu ngủ, suy nhược:

• Oxytocin “mất tín hiệu” → sữa không phóng ra dù tuyến vẫn có.
   
• Mẹ càng lo “sao mình ít sữa quá” thì hormon lại càng giảm — một vòng luẩn quẩn khiến sữa ngày càng ít.
   

3. Hướng phục hồi: “kích – thông – lợi” đúng cơ chế hormon

• Kích sữa: Giúp đánh thức lại tuyến sữa bằng các tín hiệu đều đặn, khoa học → tăng prolactin tự nhiên.
   
• Thông tắc: Giải phóng các ống sữa bị ứ → tuyến sữa được “thở”, hormon trở lại bình thường.
   
• Lợi sữa: Dinh dưỡng, nghỉ ngơi, tinh thần – chính là “môi trường” cho oxytocin hoạt động.
   

Mỗi mẹ sẽ có tình trạng hormon và cơ địa khác nhau, vì vậy Mẹ Kendy luôn hướng dẫn 1-1 để đọc cơ thể từng mẹ, điều chỉnh nhịp kích – ăn uống – nghỉ ngơi cho đúng “cơ chế sữa” của riêng mình.